Het ziekteverzuim van werknemers vertoont al jaren een stijgende lijn. Langdurig verzuim, vooral door psychische klachten, is de belangrijkste verklaring. Voor werkgevers winnen goede preventie en duurzame re-integratie aan belang. Ze vragen vooral om het vermogen knelpunten tijdig te signaleren en bespreekbaar te maken, en waar nodig het werk aan te passen.
Volgens CBS-cijfers vertoont het ziekteverzuim in ons land al 10 jaar een oplopende trend. Lag het jaargemiddelde in 2017 nog op 4,0%, in de jaren daarna steeg het stukje bij beetje naar 5,4% in 2025. Deze laatste waarde benadert de 5,6% van 2022, die destijds nog een incidentele uitschieter door de coronapandemie leek te zijn. Het is allerminst uitgesloten dat we dat niveau dit jaar gaan evenaren. Met de verzuimpercentages van de eerste kwartalen liggen we tot nu toe zelfs exact op die koers.
Ontwikkeling ziekteverzuim 2017-2025 (jaargemiddelden)
| 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 |
| 4,0% | 4,3% | 4,4% | 4,8% | 4,9% | 5,6% |
| 2023 | 2024 | 2025 | 2026 (Q1) | 2026 (Q2) |
| 5,3% | 5,2% | 5,4% | 5,8% | 5,4% |
Bron: CBS
Verzuim door stress blijft toenemen
De achterliggende gezondheidsklachten spelen een essentiële rol bij deze ontwikkeling. Het CBS en TNO houden bij welke oorzaak werknemers aan hun laatste verzuim verbinden. Griep, verkoudheid en andere virusinfecties staan hierbij steevast bovenaan, maar leiden zelden tot langdurige uitval. Op de tweede plaats staat de categorie die dat juist wel doet: psychische klachten, overspannenheid en burn-out. Hier valt ook de grootste toename te noteren. Wees in 2022 nog 6,7% van de verzuimers deze klachten als oorzaak aan, in 2025 was dit gestegen naar 8,8%. Tegelijkertijd nam het aandeel (zeer) langdurig verzuim (20 tot 210 dagen en meer dan 210 dagen) toe van 10,3% naar 12,6%.
Het werk is lang niet altijd de oorzaak
Waar komen al die psychische klachten vandaan? In elk geval lang niet allemaal uit omstandigheden op het werk. Volgens het CBS en TNO zei in 2025 in totaal 22,5% van de verzuimers dat hun laatste verzuim deels of volledig werkgerelateerd was. Van deze al beperkte groep wees bovendien slechts een minderheid (40,8%) naar psychosociale factoren zoals een te hoge werkdruk (27,9%), een ruzie, conflict of ongewenst gedrag (7,2%) of emotioneel te zwaar werk (5,7%).
Vaak gaat het om een samenspel van factoren
Veel vaker zijn psychische klachten het gevolg van een samenspel van werk- en privéfactoren. Rapporten zoals de Toekomstverkenning Gezond en Veilig Werken (RIVM en TNO, 2023), Op de rem! Voorbij de hypernerveuze samenleving (Raad voor Volksgezondheid & Samenleving, 2025) en de Monitor mentale gezondheid (RIVM en Trimbos instituut, 2025) trekken allemaal dezelfde conclusie. Maatschappelijke ontwikkelingen zoals arbeidsmarkttekorten, hybride werken, toenemende vraag naar mantelzorg, digitalisering en het ervaren van prestatiedruk leveren een opeenstapeling van stressoren op. En het is die combinatie van factoren die steeds meer mensen te veel wordt.
Werkgever kan meer doen dan toekijken
Dat de oorzaak mogelijk (groten)deels buiten het werk ligt, veroordeelt werkgevers niet tot werkloos toekijken. Zij hebben juist veel te winnen bij tijdige signalering van psychische klachten, en waar nodig snelle doorverwijzing naar deskundige ondersteuning. Aan deze laatste kunnen ze bovendien vaak een belangrijke bijdrage leveren. Bedrijfsartsen en andere deskundigen (p. 5) beschouwen verlies van grip en controle over de eigen situatie als de essentie van psychische klachten. De deskundige ondersteuning richt zich op het stap voor stap terugkrijgen van grip en controle. Dit is maatwerk en vraagt om specialistische begeleiding. De werkgever kan hierbij helpen door het werk tijdelijk aan te passen, als de werknemer en deskundige daarom vragen. Dit is vaak een belangrijke stap in het herstel. Zo kan werk onderdeel van de oplossing zijn, ook als het niet de oorzaak van de klachten is.
Ook te maken met stijgend verzuim?
Om er grip op te krijgen is het belangrijk goed uit te zoeken wat de oorzaken zijn. Ons team Mandaat Verzuim Support denkt graag met je mee. Neem contact op via verzuimsupport@mandaatassuradeuren.nl of 088-121 02 65. We helpen je graag verder.